به یادِ کامیلو سیانفیوکوس

قرار ما این بود که خود او آن (کتاب "جنگهای پارتیزانی" نوشتهی چه گوارا) را خوانده، اصلاحات لازم را در آن بنماید ولی سرنوشت این فرصت را به او نداد. این سطور را میتوان همچون درود ارتش انقلاب به فرماندهی بزرگ خود و بهترین سردار چریکی پروردهی انقلاب، به یک انقلابی پاک و دوست صدیق به شمار آورد.

کامیلو همرزم نبردهای بیشمار، مرد مورد اعتماد فیدل در دشوارترین لحظات جنگ و مبارزه ازخودگذشتهای بود که با فداکاری خود را آبدیده میساخت و خصائل برجسته را در همرزمان پرورش میداد. تصور میکنم هر گاه موفق به خواندن این رساله که در آن تجریبات خود را دربارهی جنگ پارتیزانی گردآوردهایم، میگشت، آن را میپسندید. زیرا این تجریبات محصول زندگی است. ولی او میتوانست شور و هیجان عمیق سرشتی و هوش و جسارت بیمانندش را نیز که جز در نزد پارهای از شخصیتهای تاریخ به این پایه از کمال نمیرسد بر این اوراق بیافزاید. با این همه نباید دربارهی کامیلو همچون قهرمانان افسانهای که تنها به مدد نبوغ خود موفق به اعمال شگفتانگیز میگردند، فکر کرد. باید او را همچون زائیدهی خلقی که وی را همانند دیگر قهرمانان شهید و سرداران خود در گزینش وسیع نبرد و شرائط دشوار آن پرورش داده است در نظر آورد. نمیدانم آیا کامیلو با این سخن مشهور دانتون دربارهی جنبشهای انقلابی "جسارت، باز هم جسارت، همواره جسارت" آشنا بود یا نه؟ ولی در هر حال آن را در اعمال خود مرعی میداشت در حالی که شرائط لازم برای یک چریک، نظیر قدرت تحلیل سریع و دقیق موقعیت توانائی، پیشبینی دربارهی مشکلات آینده را بر آن افزوده بود.

با آن که منظور از نگارش این سطور که به سان درود شخصی من و سلام یک ملت بر قهرمان خود میباشد بیان زندگانی و شرح اعمال او نیست. باید بگویم که کامیلو قهرمانی بود چیرهدست که به آسانی به آفریدن و یافتن صدها طریق و وسیله برای پیشرفت موفق میشد، زیرا گذشته از احترام فراواناش برای ملت و علاوه بر جسارت و دلیری دارای شخصیت ویژهی خود بود. خصوصیتی که کمتر بدان توجه کافی مبذول میشود و اغلب ناشناس میماند، عاملی که نشانهی آن در تمام آثار کامیلو نمایان است بداعت گرانبهائی که کمتر قادر است در سراسر اعمال خود به ظهور رساند. فیدل دربارهاش چنین میگوید:

"آن چه میدانست از کتابها نیآموخته بود، ادراک او از خواستههای ملت ادراکی طبیعی بود. ملتی که او را از میان هزاران فرد دیگری برگزیده، مرتبهای ممتاز بخشید که به بهاء دلیری، پایداری، هوشمندی و پشتکار بینظیر حاصل میگردد".

کامیلو وفاداری را همچون کیش خود ساخته، زندگانی خویش را وقف آن کرده بود. وفاداری نسبت به ملت وفاداری نسبت به فیدل که ارادهی ملت را بهتر از هر کس دیگر در خود جمع ساخته است. برای این جنگجوی شکست ناپذیر این دو اصل همچون فیدل و ملت غیرقابلتفکیک بود.

چه کسی او را کشت؟

بهتر است بپرسیم چه کسی ما را از وجود او محروم ساخت زیرا زندگانی افراد و مردانی همچون او با زندگانی ملت ادامه مییابد و جز با ارادهی ملت به پایان نمیرسد.

او را دشمن کشت زیرا نابودیاش را خواستار بود. ما نه هواپیماهای قابلاطمینان داشتیم و نه خلبانانی که دارای تجربهی کافی باشند و او با کار زیادی که بر عهده داشت میخواست هر چه زودتر خود را به هاوانا برساند. پارهای از خصائلاش نیز در مرگاش موثر بود. کامیلو خطر را برآورد نمیکرد. خطر برایاش همچون بازیچهای بود. خود را با آن مشغول میکرد، به جنگ آن میرفت، به نبردش میخواند و با آن دست و پنجه نرم میکرد. با طرز فکر چریکی که داشت هیچ مانع و رادعی نمیتوانست او را از پیمودن طریقی که برمیگزید، بازدارد و یا از آن منحرف سازد. هنگامی شهید شد که همه او را میشناختند و مورد ستایش و محبت همهی مردم بود. اگر این حادثه لختی زودتر به وقوع پیوسته بود، داستان او به داستان دیگر فرماندهان سادهی چریک شبیه میشد. فیدل میگوید که نظائر کامیلو بسیار پیدا خواهند شد، ولی من میتوانم اضافه کنم که نظائر او در گذشته هم بسیار بودهاند و پیش از طی شاهراهی که کامیلو را وارد تاریخ کرد، بدورد زندگی گفتند. کامیلو و کامیلوهای دیگر "چه آنهائی که پیش از او جان سپردند و چه آنهائی که پس از او برخواهند ساخت" دلیل و بین قدرت خلق و بالاترین نمایش نیروئی هستند که ملتی در حال جنگ برای دفاع از عالیترین آرمانهای خویش و به خاطر ایمان به تحقق برترین هدفهایاش به ظهور میرساند.

سعی در ترسیم شخصیت او موجب انطباق آن بر یک قالب خشک خواهد شد و این بدان میماند که ما او را یک بار دیگر بکشیم و ما این کار را نخواهیم کرد. بهتر است به همین توصیف طرح مانند او بس کنیم و برای جهانبینی اجتماعی و اقتصادی او که چندان هم مشخص نشده بود، حدودی ترسیم نکنیم. باید تنها به یاد داشته باشیم که در جنگ آزادیبخش هیچ سربازی با کامیلو برابری نمیکرد. او به عنوان یک انقلابی کامل، فدائی خلق و صنعتگر رستاخیزی که ملت کوبا به خاطر نجات خویش بر پا کرد، هیچ گاه کمترین اثری از خستگی و نومیدی در مخیلهی خود راه نمیداد. "کامیلوی مجاهد" یکی از موضوعهای صحبت روزانه است. کسی که در هر گوشه و کنار اثر و یادی از خود باقی گذاشت. همیشه شنیده میشود: "این کار اوست". کسی که تأثیر مشخص و انکارناپذیر خود را بر روی انقلاب باقی گذاشت و همیشه در قلب همگی آنها که پس از او خواهند آمد و آنها که به پایهی او نرسیدند، جای خواهد داشت. بازگشتهای همیشگی و جادوانی خاطرهی کامیلو او را به تصویری از ملت شبیه میکند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

بازگشت